Tag: Sustainability

September 2, 2019 / Bangkok

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ธนพันธ์ ไล่ประกอบทรัพย์2 และคณะ3 . บทนำ การปรับตัวของเกษตรกรในห้วงเวลาปัจจุบัน เป็นสิ่งสำคัญต่อความอยู่รอดและการพัฒนาอย่างยั่งยืนของเกษตรกรเองในห้วงเวลาปัจจุบันที่เกษตรกรได้รับผลกระทบจากสภาวการณ์ต่าง ๆ เช่น ความผันผวนของราคาสินค้าเกษตร (Agricultural Price Fluctuation) ที่มีแนวโน้มตกต่ำ ความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)  และโดยเฉพาะการขยายตัวของเมือง (Urban Expansion) การขยายตัวของเมือง (ซึ่งในที่นี่หมายถึงการขยายตัวของที่อยู่อาศัยในเขตเมือง) ส่งผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ต่อพื้นที่ทางการเกษตรซึ่งเป็นคนที่ทำการเพาะปลูกและอาศัยอยู่ในพื้นที่นั้นมาแต่เดิม ผลกระทบของการขยายตัวของที่อยู่อาศัยสมัยใหม่ (เช่น หมู่บ้านจัดสรร คอนโดมิเนี่ยม) ต่อพื้นที่เกษตรกรรม ได้แก่ การลดลงของพื้นที่เกษตรกรรมซึ่งสืบเนื่องมาจากการขยายตัวของที่อยู่อาศัยสมัยใหม่ ผลผลิตทางการเกษตรลดลงซึ่งสืบเนื่องมาจากมลภาวะทางสิ่งแวดล้อม ได้แก่ น้ำเสียจากการบริโภค และอากาศเป็นพิษจากการก่อสร้างโครงการที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ ผลผลิตทางการเกษตรไม่ออกผลตามฤดูกาลที่ควรจะมาอันสืบเนื่องมาจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นจนทำให้สภาพอากาศร้อน ผู้เขียนได้นำคณะนิสิตในวิชาสัมมนาการเมืองและการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเยี่ยมเยียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบางรักใหญ่และบ้านสวนถมยาของ คุณ ยุพา…

July 2, 2019 / Nan

คณะวิจัยโครงการการพัฒนารูปแบบการดำรงชีวิตคาร์บอนต่ำในอาเซียน สถาบันวิจัยพลังงาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แนวคิดและที่มา แนวคิดเมืองคู่แฝด (Twin Cities) ได้แพร่หลายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยยุโรปและสหรัฐอเมริกา มีบทบาทสำคัญในการนำแนวคิดนี้ไปดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรม ในยุโรปใช้คำว่า เมืองคู่แฝด (Twin Cities) หรือเมืองคู่มิตร (Partner/Partnership Town)  ส่วนในอเมริกาเหนือใช้คำว่าเมืองพี่เมืองน้อง (Sister Cities) แต่ในเชิงปฏิบัติแล้วมีความหมายไม่แตกต่างกันมากนัก  ตัวอย่างความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องในประเทศต่าง ๆ (กระทรวงการต่างประเทศ, 2561) ในอดีต ยุโรปสถาปนาความสัมพันธ์เมืองคู่แฝดกันอย่างกว้างขวางมายาวนานเพื่อส่งเสริม ความร่วมมือด้านวัฒนธรรมและการค้า เมืองคู่แฝดที่เก่าแก่ที่สุด คือ เมือง Paderborn ของเยอรมนีกับเมือง Le Mans ของสาธารณรัฐฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 836 การจับคู่เมืองในช่วงภายหลังสงครามโลกครั้งที่…

May 24, 2019 / Connectivity

ถอดความและเรียบเรียงโดย ดลลดา ชื่นจันทร์                 ความเป็นเมืองเป็นลักษณะอารยธรรมที่โดดเด่นของศตวรรษที่ 21 มนุษย์เปลี่ยนตนเองจากชีวิตแบบชนบทไปสู่สังคมเมืองในระยะเวลาอันรวดเร็ว ในช่วงต้นปี 1800 มีประชากรน้อยว่า 3% ที่อาศัยอยู่ในเมือง ในขณะที่ปัจจุบันประมาณการว่ากว่าครึ่งของประชากรโลกเป็นชาวเมืองและคาดการณ์ว่าในปี 2050 สัดส่วนจะเพิ่มขึ้นเป็น 3 เท่า อาจฟังดูเป็นเรื่องน่ากังวลเมื่อต้องนึกถึงความแออัดวุ่นวายและเหมือนโลกกำลังมุ่งไปสู่ทิศทางที่ทำลายตนเอง แต่อันที่จริงแล้วเมืองที่ได้รับการดูแล มีความคล่องตัวและสร้างความร่วมมืออย่างมีประสิทธิภาพสามารถปรับเปลี่ยนและพัฒนาไปสู่การเป็นเมืองที่เหมะแก่การอยู่อาศัยของทุกคน กล่าวได้ว่าความเป็นเมืองคือหนทางที่มีความเป็นไปได้และดูใช้ได้จริงสำหรับการดำรงชีพร่วมกันของมนุษย์ ซึ่งกำลังจะมีจำนวนประชากรเพิ่มขึ่นอย่างมากมายในวันข้างหน้า ในปัจจุบัน มีเมืองขนาดเล็กและขนาดกลางเกิดขึ้นหลายพันแห่งและมีมากกว่า 30 แห่งเป็นระดับมหานคร เมืองเหล่านี้มีบทบาทในเวทีระดับนานาชาติและในหลายกรณีเรียกได้ว่าแทนที่รัฐชาติในฐานะที่เป็นจุดศูนย์กลางของเศรษฐกิจ นิวยอร์กและโตเกียวที่มี GDP มากกว่าบางประเทศในกลุ่ม G-20 หรืออย่างเช่นกรุงเทพมหานคร เมื่อมองในแง่การลงทุนในธุรกิจ การเปิดสาขา Apple Store ในกรุงเทพฯ ก็เกิดจากการเลือก “เมือง” ไม่ใช่…

May 3, 2019 / Bangkok
January 7, 2019 / Innovation and Creativity

ดลลดา ชื่นจันทร์              บทความนี้กล่าวถึงลักษณะสังคมและวัฒนธรรมใหม่ที่เหมาะสมในศตวรรษที่ 21 อันมีความยั่งยืนและความร่วมมือของผู้คนเป็นสิ่งสำคัญ โดยเป็นการสรุปแนวคิดและข้อคิดเห็นที่ เอซิโอ มานซินี่ ได้ให้ไว้ในหนังสือเรื่อง “เราต่างเป็นนักออกแบบ” ซึ่งได้กล่าวถึงการออกแบบนวัตกรรมทางสังคมและแนวทางที่มีแนวโน้มว่าจะเป็นไปได้นับจากนี้  โดยอาศัยกระบวนการออกแบบและประโยชน์จากเทคโนยีการสื่อสารที่เชื่อมโยงผู้คนได้มากขึ้นอย่างในปัจจุบัน มาเป็นส่วนสำคัญในการนำสังคมไปสู่รูปแบบวิถีชีวิตแบบใหม่ อันมาพร้อมกับ วัฒนธรรม คุณค่าหรือค่านิยมใหม่ ซึ่งอาจถูกเรียกว่าเป็น “อารยธรรมใหม่” ได้ในอนาคต การออกแบบนั้นเป็นส่วนสำคัญในการก่อร่างสร้างสิ่งต่างๆ ในวิถีชีวิตมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบเทคโนโลยี การออกแบบเมืองรวมถึงการออกแบบสังคม ทั้งนี้การออกแบบยังเป็นตัวสร้างคุณค่าและความหมายให้แก่สังคมด้วย ในช่วงเวลาที่ผ่านมาของศตวรรษที่ 20  สังคมโลกเปลี่ยนแปลงจากชุมชนการเกษตรมาสู่ความเป็นเมืองอย่างเบ็ดเสร็จ ค่านิยมเกี่ยวกับชีวิตที่ดีกว่าถูกยึดโยงเข้ากับความศิวิไลซ์ หลักการทุนนิยมและการบริโภคในปริมาณมาก ทว่าวัฒนธรรมและคุณลักษณะชีวิตแบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นมาเองและไม่ใช่ธรรมชาติของชีวิต ความสบายในเมืองแลกกับคุณภาพชีวิตที่แย่ หรือ ปฏิสัมพันธ์ที่ดีของคนในชุมชนแลกกับความขาดทรัพยากรในชนบท ไม่ใช่สัจธรรมของโลกแต่เป็นสิ่งที่ถูก…

September 4, 2018 / Sustainability

โดย    คณะวิจัยโครงการการพัฒนารูปแบบการดำรงชีวิตคาร์บอนต่ำในอาเซียน สถาบันวิจัยพลังงาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ข้อตกลงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ได้เริ่มส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงนโยบาย ทิศทางการพัฒนาเทคโนโลยี รวมถึงผลิตภัณฑ์ใหม่ๆที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่ำมากขึ้น แรงผลักดันดังกล่าวจะส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและรูปแบบการดำรงชีวิตของผู้คนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การใช้และการผลิตพลังงานเป็นแหล่งที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงที่สุดกว่าร้อยละ 70 ของทั้งหมดและถือเป็นเป้าหมายสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมคาร์บอนต่ำให้เกิดผลสัมฤทธิ์จำเป็นต้องมีการพิจารณาองค์ประกอบต่างๆ ภายใต้แนวคิดในการพัฒนาโมเดลเศรษฐกิจและสังคมคาร์บอนต่ำในชุมชนหรือเมืองรูปแบบต่าง ๆ (Low carbon model town) เพื่อพัฒนาเป็นต้นแบบในบูรณาการณ์ทางเลือกการลดการปล่อยก๊าซเรือนนกระจก (Mitigation options) ให้เกิดความเชื่อมโยงกับทรัพยากรและความต้องการของคนในแต่ละพื้นที่ ที่ผ่านมาได้มาหลายเมืองมีแนวทางการพัฒนาที่ปรับเปลี่ยนในทิศทางดังกล่าง เพื่อเป้าหมายของการเป็นเมืองคาร์บอนต่ำ (Low carbon city) โดยแต่ละเมืองมีบริบทที่แตกต่างกันไป ดังนี้   ประเทศสิงคโปร์ ประเทศสิงคโปร์ เป็นเมืองตัวอย่างเมืองคาร์บอนต่ำแห่งหนึ่งของโลก เนื่องจากสิงคโปร์เป็นประเทศที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก ในปี พ.ศ. 2554…

August 14, 2018 / Sustainability

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ธนพันธ์ ไล่ประกอบทรัพย์[2] บางกระเจ้าจากพื้นที่สวนสู่การท่องเที่ยวสีเขียวในเขตเมือง บางกระเจ้า จังหวัดสมุทรปราการ ในอดีตเป็นพื้นที่ป่าชายเลนที่มีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งพื้นที่สวนที่สำคัญ ปัจจุบันบางกระเจ้าเป็นพื้นที่สีเขียวที่สำคัญของกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมาเป็นเวลานานจนได้รับการขนานนามว่าเป็น          “ปอดของกรุงเทพมหานคร” เพราะเป็นแหล่งที่ผลิตโอโซนกับผู้คนในเขตเมืองจนติดอันดับ 7 ของโลกและได้รับการยกย่องให้เป็น  The Best Urban Oasis of Asia จากนิตยสารระดับนานาชาติ เช่น Times เป็นต้น[3] ตั้งแต่ปี 2547 ซึ่งบางกระเจ้าเริ่มเริ่มส่งเสริมด้านการท่องเที่ยว[4] บางกระเจ้าได้รับความสนใจและได้รับ  การสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนให้เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์หรือพื้นที่ท่องเที่ยวสีเขียว นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศหลั่งไหลเข้าไปเที่ยวบางกระเจ้ามากขึ้น ทำให้เกิดธุรกิจ (ที่เป็นของคนในชุมชนและนอกพื้นที่) ให้บริการด้านการท่องเที่ยวในพื้นที่บางกระเจ้าเพิ่มมากขึ้น ผลกระทบที่ตามมาคือ จำนวนนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น  ซึ่งมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของพื้นที่ ได้แก่…

July 10, 2018 / Iloilo

Thanapan Laiprakobsup, Ph.D.[2] Introduction My master students and I went to the province of Iloilo from May 24 to 27 2018 in order to conduct research on agricultural extension, the government’s agricultural assistance programs, and farmers’ adjustment amidst a changing…

April 18, 2018 / Bangkok
April 18, 2018 / Bangkok

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ธนพันธ์ ไล่ประกอบทรัพย์[2] บทนำ เขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร ถือเป็นหนึ่งในพื้นที่เขตรอบนอกกรุงเทพมหานครที่มีการทำเกษตรกรรมอยู่โดยเฉพาะการเพาะปลูกข้าวและพืชสวนอื่น ๆ ปริมาณการเพาะปลูกข้าวของเขตหนองจอกมีปริมาณที่สูงกว่าปริมาณการเพาะปลูกข้าวของภาคกลางและทั้งประเทศ ในฤดูกาลผลิต 2559/60 เขตหนองจากมีผลผลิตต่อไร่ในด้านการเก็บเกี่ยวอยู่ที่ 660 กิโลกรัมต่อไร่ ในขณะที่ ผลผลิตต่อไร่ในด้านการเก็บเกี่ยวของภาคกลางและทั้งประเทศอยู่ที่ 618 และ 446 กิโลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ (สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2560) อย่างไรก็ตาม ผลผลิตการเก็บเกี่ยวของเขตหนองจอกมีแนวโน้มลดลงอย่างมาก ในฤดูกาลเพาะปลูก 2558 ผลผลิตต่อไร่การเก็บเกี่ยวอยู่ที่ 666 กิโลกรัมต่อไร่ ในขณะที่ผลผลิตต่อไร่การเก็บเกี่ยวในฤดูกาลเพาะปลูก 2560 อยู่ที่ 616 กิโลกรัมต่อไร่ การลดลงของผลผลิตต่อไร่การเก็บเกี่ยวเกิดขึ้นท่ามกลางการขยายตัวของเขตเมือง    ดังนั้นการขยายตัวของเมืองโดยเฉพาะการขยายตัวของที่อยู่อาศัยและพื้นที่อุตสาหกรรมในช่วงหลายปีที่ผ่านมาส่งผลกระทบต่อชาวนาเป็นอย่างมากโดยเฉพาะการเพาะปลูก  …