เมืองคู่แฝด (Twin Cities)

คณะวิจัยโครงการการพัฒนารูปแบบการดำรงชีวิตคาร์บอนต่ำในอาเซียน สถาบันวิจัยพลังงาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

แนวคิดและที่มา

แนวคิดเมืองคู่แฝด (Twin Cities) ได้แพร่หลายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยยุโรปและสหรัฐอเมริกา มีบทบาทสำคัญในการนำแนวคิดนี้ไปดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรม ในยุโรปใช้คำว่า เมืองคู่แฝด (Twin Cities) หรือเมืองคู่มิตร (Partner/Partnership Town)  ส่วนในอเมริกาเหนือใช้คำว่าเมืองพี่เมืองน้อง (Sister Cities) แต่ในเชิงปฏิบัติแล้วมีความหมายไม่แตกต่างกันมากนัก

 ตัวอย่างความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องในประเทศต่าง ๆ (กระทรวงการต่างประเทศ, 2561)

ในอดีต ยุโรปสถาปนาความสัมพันธ์เมืองคู่แฝดกันอย่างกว้างขวางมายาวนานเพื่อส่งเสริม ความร่วมมือด้านวัฒนธรรมและการค้า เมืองคู่แฝดที่เก่าแก่ที่สุด คือ เมือง Paderborn ของเยอรมนีกับเมือง Le Mans ของสาธารณรัฐฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 836 การจับคู่เมืองในช่วงภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 นั้น การจับคู่เมืองในยุโรปเน้นเรื่องการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม ส่วนการจับคู่เมืองของสหรัฐอเมริกาเน้นเรื่องการสร้างสันติภาพและการสร้างความสามัคคีปรองดอง อันเป็นผลจากความต้องการฟื้นฟูเมืองและการพัฒนาเศรษฐกิจหลังสงครามโลก เกณฑ์ในการจับคู่เมืองคู่แฝดในยุโรปจะเป็นการจับคู่เมืองที่มีพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ติดกันและมีการเจริญเติบโตเชื่อมถึงกัน

สําหรับในสหรัฐอเมริกามักจะเป็นการจับคู่เมืองที่เป็นเขตเมืองใหญ่ ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีลักษณะทางประชากรหรือขนาดเมืองที่ใกล้เคียงกันเพียงอย่างเดียว แต่มองเมืองในลักษณะเชิงภูมิศาสตร์และศักยภาพที่สามารถช่วยเหลือให้อีกฝ่ายสามารถเจริญเติบโตทางด้านเศรษฐกิจและพัฒนาสู่ความร่วมมือด้านอื่น ๆ ซึ่งหลังจากที่มีการจับคู่เมืองดังกล่าวทำให้เกิดโครงการด้านสาธารณูปโภคพื้นฐาน เช่น การสร้างถนน การคมนาคม หรือความช่วยเหลืออื่น ๆระหว่างเมือง เป็นต้น

เมือง Paderborn เยอรมนี Photo Credit : Paderborn Germany www.youtube.com

เมือง Le Mans ฝรั่งเศส Photo Credit : hubert61 on DeviantArt ( http://www.citiestips.com )

ในปัจจุบัน การจับคู่เมืองคู่แฝดเพื่อการพัฒนาที่มุ่งผลด้านเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว การประชาสัมพันธ์เมือง การส่งเสริมการศึกษา วัฒนธรรม และการกีฬา รวมทั้งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทางการทูตและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศกรอบหนึ่ง (สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม, 2555)

.

เมืองคู่แฝด น่าน-หลวงพระบาง

สำหรับประเทศไทยนั้น การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง หมายถึงความสัมพันธ์ที่อาจใช้ชื่อเรียกอื่นด้วย เช่น การสถาปนาความร่วมมือ เมืองคู่มิตร เมืองมิตรภาพ เมืองคู่แฝด เมืองฉันมิตร เป็นต้น (กระทรวงการต่างประเทศ, 2561) โดยเมืองคู่แฝด ส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกันทางด้านประวัติศาสตร์ ศิลปะวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจซึ่งจะสามารถขยายความร่วมมือกันได้ในอนาคต ตลอดจนชีวิตความเป็นอยู่ สภาพสิ่งแวดล้อมของเมืองที่คล้ายคลึงกันก็เรียกว่าเมืองพี่เมืองน้อง ได้ตัวอย่างเช่น เมืองปาย กับ วังเวียง หรือ จังหวัดยโสธร กับเมืองโยชิดะ ประเทศญี่ปุ่น ที่ได้รับการเรียกว่าเป็นเมืองคู่แฝดเพราะมีประเพณีการเล่นบั้งไฟคล้ายคลึงกัน

น่าน (Photo Credit : www.hashcorner.com) หลวงพระบาง (Photo Credit : th.readme.me)

จังหวัดน่านถือเป็นเมืองแห่งวัฒนธรรมมีชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยวทางโบราณสถานประวัติศาสตร์ของประเทศไทย เช่น วัดภูมินทร์ พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ หมู่บ้านไทยลื้อ ประกอบกับภูมิประเทศมีภูเขาสูงทำให้จังหวัดน่านมีความโดดเด่นในด้านการท่องเที่ยวทางธรรมชาติด้วย นอกจากนี้ยังมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ อาทิเช่น บ่อเกลือสินเธาว์ จึงทำให้จังหวัดน่านเป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบธรรมชาติ ชอบศิลปะ วัฒนธรรม และความสงบสุข

ส่วนเมืองหลวงพระบาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ถือได้ว่าเป็นศูนย์รวมของความเจริญในภาคเหนือของประเทศลาวในทุก ๆ ด้าน เมืองมรดกโลกหลวงพระบางถือว่าเป็นแหล่งโบราณสถาน ศิลปวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ที่สำคัญของชนชาติลาว มีโบราณสถานและโบราณวัตถุ ที่ปรากฏอยู่ในเมืองประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งนี้มากมาย องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้การขึ้นทะเบียนหลวงพระบางให้เป็น “เมืองมรดกโลก” เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2538

โดยคณะกรรมการมรดกโลกได้พิจารณาว่า หลวงพระบางเป็นเมืองที่มีศิลปวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ การวางผังเมืองที่ดี เป็นตัวอย่างอันชัดเจนของการตั้งถิ่นฐานมนุษยชาติ สภาพแวดล้อมในพื้นที่มรดกโลกมีความกลมกลืนกับธรรมชาติ มีแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และธรรมชาติ และสิ่งที่โดดเด่นที่สุดคือการคงไว้ซึ่งโบราณสถานต่าง ๆ ทั้งรูปแบบลาวเดิม และสไตล์โคโลเนียล เมืองหลวงพระบางจึงได้รับการโหวตจากคนทั่วโลกโดย ให้เมืองหลวงพระบางเป็นเมืองน่าท่องเที่ยวที่สุดในโลก (Top City in the World ) หลายปีติดต่อกัน และถือเป็นเมืองที่มีความโดดเด่นด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ รูปที่ 1 แสดงเขต อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.น่าน ที่มีอาณาเขตติดต่อกับแขวงหลวงพระบาง

รูปที่ 1 แสดงบริเวณเขต อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.น่าน ที่มีอาณาเขตติดต่อกับแขวงหลวงพระบาง

เมืองน่านและหลวงพระบาง มีความคล้ายคลึงกันในด้านวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ประเพณี วัฒนธรรม ศิลปะ หัตถกรรม การค้า มีการเชื่อมโยงกันทางกายภาพ ภูมิศาสตร์ ขนาดของเมือง และประวัติศาสตร์ และมีความร่วมมือต่อกันในหลายด้าน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเมืองคู่แฝด ที่ต้องมีลักษณะความคล้ายคลึง ความเชื่อมโยง และความร่วมมือระหว่างเมือง โดยแนวคิดเมืองคู่แฝดนี้ สามารถนำไปประชาสัมพันธ์ทางการท่องเที่ยวได้ อาทิ การสร้างภาพลักษณ์เมืองแฝดการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ ของเมืองน่านและเมืองหลวงพระบาง

โดยปัจจุบันมีการสร้างเส้นทางเชื่อมโยง 2 เมืองที่เป็นเมืองมรดกโลก ในการพัฒนาเมืองน่าน และเมืองหลวงพระบางให้เป็นเมืองแฝด มีการดำเนินความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องเป็นกรอบความร่วมมือที่ “เชื่อมไทยสู่โลก และเชื่อมโลกสู่ไทย” (Local Link to Global Reach) โดยส่งเสริมความร่วมมือในหลากหลายมิติ อาทิ ด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการท่องเที่ยว ในปี พ.ศ. 2557 คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติโครงการสร้างถนนจากเมืองหงสา แขวางหลวงพระบาง ซึ่งเป็นการเชื่อมโยง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน เพื่อเชื่อมโยงการเดินทาง เพื่อพัฒนาความเจริญและการท่องเที่ยวสู่ภูมิภาค ซึ่งจะส่งผลให้การคมนาคมขนส่ง และการท่องเที่ยวระหว่างเมืองมีความสะดวกรวดเร็ว และกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวของทั้ง 2 ประเทศ

 Nan-Luang Prabang bus service (Photo Credit : www.bangkokpost.com)

.

 โดยโอกาสในการสถาปนาเมืองคู่แฝดน่าน-หลวงพระบางมีความเป็นไปได้จากหลาย ปัจจัย คือ (1) ความคล้ายคลึงและความสัมพันธ์ระหว่างน่านและหลวงพระบาง ที่มี ความคล้ายคลึงกันทางเชื้อชาติ ศาสนา ประเพณีวัฒนธรรม และวิถีชีวิต (2) โครงข่าย ความสัมพันธ์ที่เป็นทางการ โดยรัฐ และไม่เป็นทางการ โดยภาคเอกชน (3) แนวนโยบายของภาครัฐในการกระชับความสัมพันธ์แบบเมืองคู่แฝด (4) ความเชื่อมโยงด้าน การคมนาคมที่จะกระตุ้นให้ทั้งสองเมืองยกระดับความสัมพันธ์ไปสู่การเป็นเมืองคู่แฝด

ด้านอุปสรรคในการสถาปนาเมืองคู่แฝดระหว่างน่านและหลวงพระบาง อาจเกิดจาก (1) ระบบการเมืองการปกครองที่แตกต่างกัน อันเป็นปัญหาเกี่ยวกับการประสานงานและการตัดสินใจร่วมมือกัน (2) ความต่อเนื่องของนโยบายของภาครัฐที่จะสนับสนุนการสถาปนาเมืองคู่แฝดระหว่างน่านและหลวงพระบาง (3) ความรู้สึกในด้าน ลบต่อการสร้างความร่วมมือ อย่างไรก็ตาม ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าการสถาปนา เมืองคู่แฝดระหว่างน่านและหลวงพระบางจะช่วยพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้แน่นแฟ้นขึ้น สามารถพัฒนาไปสู่ความร่วมมือที่เข้มข้นขึ้นทุกด้าน โดยเฉพาะในเรื่องการท่องเที่ยว


อ้างอิง

  1. สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม,2555
http://www.oie.go.th/sites/default/files/attachments/publications/oie_share_vol6Sep2555.pdf
  • กระทรวงการต่างประเทศ, 2561
http://www.fad.moi.go.th/images/Documemt/Sister_City_Conference/Sister-City-Stratagy-Conference.pdf
  • กระทรวงมหาดไทย, 2561, สรุปเนื้อหาการบรรยาย/การอภิปราย โครงการจัดทำยุทธศาสตร์การดำเนินความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง (Sister City) ในระดับจังหวัด
http://www.fad.moi.go.th/images/Sister-City_report.pdf
  • สิริอภิชยา นิธิภัทรธนาธรณ์, 2559, ความสัมพันธ์ ไทย-ลาว: อุปสรรคและโอกาสในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองคู่แฝด (น่านกับหลวงพระบาง), มหาวิทยาลัยรามคำแหง

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *